Herstel na de bevalling

Na de geboorte begint ook jouw herstel

Na maanden zwangerschap en uiteindelijk de bevalling is je kindje er. Veel aandacht verschuift vanzelf naar voeden, slapen, verschonen en het leren kennen van dat nieuwe kleine mensje.

Maar jouw lichaam heeft ondertussen zelf ook iets groots doorgemaakt.

Of je nu vaginaal bent bevallen of via een keizersnede, een bevalling vraagt veel van je lichaam. De baarmoeder trekt zich weer terug, bloed en vocht worden afgevoerd, spieren en banden moeten herstellen en je hormonen veranderen opnieuw.

Tegelijkertijd slaap je vaak minder en vraagt de zorg voor je baby meteen energie.

Herstellen na een bevalling is daarom meer dan wachten tot je zes weken verder bent. Je lichaam hoeft niet zo snel mogelijk terug naar hoe het vóór de zwangerschap was. Het mag opnieuw opbouwen, op een tempo dat past bij wat jij hebt meegemaakt.

In mijn praktijk kijk ik in deze periode niet alleen naar één klacht. Ik kijk naar je energie, bloedverlies, slaap, spijsvertering, pijn, bekken en rug, emoties en naar de manier waarop je bevalling is verlopen.

Oedeem en zwaar gevoel bij kanker ondersteuning met acupunctuur en ontspanning.png

Wil je ondersteuning bij herstel na de bevalling?

Intake plannen

Je hoeft niet meteen weer de oude te zijn

Na een bevalling kan er ongemerkt veel druk ontstaan om snel weer verder te gaan.

Bezoek ontvangen. Wandelen. Het huishouden. Misschien alweer nadenken over sporten of werken. Ondertussen zijn de nachten gebroken en is je lichaam nog volop bezig met herstellen.

Juist in deze fase vind ik het belangrijk om niet alleen te kijken naar wat alweer lukt, maar ook naar wat je lichaam nog nodig heeft.

In de eerste weken verandert er lichamelijk veel. De baarmoeder wordt kleiner, de kraamvloed neemt geleidelijk af en spieren, gewrichten en banden rondom het bekken herstellen verder. Dat laatste proces duurt langer dan een paar dagen. In de postpartumliteratuur wordt beschreven dat gewrichten en banden rond het bekken nog gedurende meerdere maanden verder herstellen.

Ook je energieniveau kan langer nodig hebben. Zeker na een lange bevalling, veel bloedverlies, een keizersnede of weken met weinig slaap.

Herstel verloopt daarom niet volgens één vaste kalender.

Waar kun je na de bevalling last van hebben?

De eerste periode kan heel verschillend verlopen. Sommige vrouwen voelen zich vrij snel lichamelijk sterk, terwijl een ander wekenlang merkt dat haar reserves laag zijn.

Klachten waarbij ik in de postpartumperiode ondersteuning kan bieden zijn bijvoorbeeld:

vermoeidheid of een uitgeput gevoel
duizeligheid of weinig kracht
lage rug- en bekkenklachten
spanning in nek en schouders door voeden en dragen
herstel na een keizersnede
gevoeligheid of spanning rond een litteken
obstipatie
slecht slapen of moeilijk kunnen ontspannen wanneer je wél kunt slapen
emotionele onrust of moeite om tot jezelf te komen
een gevoel van kou of moeilijk op temperatuur komen
aanhoudende lichamelijke spanning na een intensieve bevalling

Ook klachten rond plassen, ontlasting, napijn en het perineum kunnen onderdeel zijn van de eerste herstelperiode. In de postpartumbronnen worden deze klachten bewust samen bekeken, omdat herstel na een bevalling verschillende systemen tegelijk raakt.

Tijdens de intake kijken we naar wat bij jou daadwerkelijk op de voorgrond staat.

Oedeem en zwaar gevoel bij kanker ondersteuning met acupunctuur en ontspanning2.png

Hoe kijkt de Chinese geneeskunde naar herstel na de bevalling?

Binnen de Chinese geneeskunde wordt de periode na de bevalling gezien als een belangrijke fase van herstellen en opnieuw opbouwen.

Tijdens zwangerschap en bevalling is veel Qi en Bloed gevraagd.

Qi kun je zien als de energie en draagkracht waarmee het lichaam functioneert.

Bloed heeft binnen TCM een bredere betekenis dan alleen het bloed dat in een laboratorium gemeten wordt. Het gaat ook over voeden, herstellen en voldoende basis hebben voor bijvoorbeeld spieren, slaap en emotionele rust.

Na een intensieve bevalling of bloedverlies kan er vanuit TCM daarom gemakkelijk een patroon ontstaan waarbij Qi en Bloed tijdelijk minder sterk zijn. Je kunt je dan bijvoorbeeld moe, slap, duizelig, bleek of wat leeg voelen. Ook moeilijk herstellen, onrustig slapen en emotioneel sneller uit balans raken kunnen daarbij passen.

De gedachte is niet dat iedere vrouw na de bevalling automatisch een tekort heeft dat behandeld moet worden. Wel is het logisch dat een lichaam na negen maanden zwangerschap en een bevalling tijd, voeding en rust nodig heeft om zijn reserves opnieuw aan te vullen.

Eerst aanvullen, maar soms ook weer laten bewegen

Postpartum herstel gaat binnen TCM niet alleen over versterken.

Na de bevalling moet het lichaam ook kunnen loslaten en opruimen. De baarmoeder trekt samen en de kraamvloed voert bloed, vocht en weefsel af.

Wanneer herstel en afvoer goed verlopen, verandert deze afscheiding geleidelijk en neemt zij steeds verder af.

Wanneer er juist veel pijn, duidelijke stolsels of een gevoel van stagnatie aanwezig is, kijk ik vanuit de Chinese geneeskunde ook naar de beweging van Qi en Bloed.

Dat betekent dat postpartum behandelen soms een balans vraagt. We willen het lichaam ondersteunen en voeden, maar niet zomaar alles versterken wanneer er tegelijkertijd stagnatie aanwezig lijkt te zijn.

Juist daarom werk ik ook na een bevalling niet met één standaardprotocol.

Acupunctuur na de bevalling

Acupunctuur kan in de postpartumperiode worden ingezet om het herstel te ondersteunen.

Welke behandeling passend is, hangt sterk af van hoe de bevalling is verlopen en hoe jij je daarna voelt. Een vrouw die vooral uitgeput en kouwelijk is, vraagt iets anders dan iemand die veel spanning in haar rug en bekken heeft of na een keizersnede herstelt.

Tijdens de intake kijk ik onder andere naar je energie, slaap, bloedverlies en kraamvloed, spijsvertering, stoelgang, pijn, rug en bekken, temperatuur, emotionele draagkracht en eventuele littekens.

De behandeling kan zich vervolgens richten op herstel van energie en draagkracht, ontspanning, het ondersteunen van de spijsvertering of het verminderen van lichamelijke spanning en pijn.

In mijn bronnen wordt postpartum acupunctuur onder andere beschreven bij rug- en bekkenpijn, herstel na een keizersnede, vermoeidheid, obstipatie en verschillende andere klachten die in deze periode kunnen ontstaan.

Herstel na een keizersnede

Een keizersnede is niet alleen een manier waarop je kindje geboren wordt. Je herstelt daarnaast ook van een buikoperatie.

Dat maakt dat er verschillende herstelprocessen tegelijkertijd lopen. Je baarmoeder moet herstellen, je hebt kraamvloed, je lichaam past zich hormonaal aan en misschien geef je voeding, terwijl ook de buikwand en het operatiewondgebied tijd nodig hebben.

In de eerste periode ligt de nadruk vooral op rust en wondherstel. Later kan er meer aandacht komen voor het litteken zelf en voor spanning, gevoeligheid of trekkende sensaties rondom de onderbuik. De postpartumbronnen maken daarom ook onderscheid tussen het vroege herstel na een keizersnede en latere littekenbehandeling.

Wanneer je bij mij komt, stem ik de behandeling af op de fase waarin je zit. Het is dus niet de bedoeling om een vers operatielitteken intensief te behandelen.

Oedeem en zwaar gevoel bij kanker ondersteuning met acupunctuur en ontspanning1.png

Warmte en herstel

Binnen veel traditionele postpartumsystemen speelt warmte een belangrijke rol.

Ook binnen de Chinese geneeskunde wordt de periode na de bevalling vaak gezien als een fase waarin het prettig kan zijn om het lichaam warm te houden en herstel te ondersteunen met warmte.

In de Oost-Aziatische postpartumliteratuur wordt bijvoorbeeld gewerkt met een traditionele warmtetechniek rond de lage rug en onderbuik, vaak aangeduid als mother warming.

Ik vertaal dat liever praktisch dan streng.

Een warme douche, comfortabele kleding, warme voeten en een voedzame warme maaltijd kunnen heel prettig zijn wanneer je lichaam koud en uitgeput aanvoelt. Wanneer moxa bij jouw TCM-patroon past, kan warmte ook onderdeel zijn van de behandeling.

Niet iedere vrouw heeft daar hetzelfde aan. Wanneer je het juist snel warm hebt of andere signalen aanwezig zijn, kies ik een andere richting.

Voeding na de bevalling

Na een bevalling hoeft voeding niet perfect te zijn.

Het moet vooral beschikbaar, voedend en haalbaar zijn.

Dat is één van de redenen waarom ik het fijn vind om hier al vóór de bevalling over na te denken. Wanneer je koelkast en vriezer een paar eenvoudige maaltijden bevatten, hoef je in de kraamweek niet ineens te bedenken wat je lichaam nodig heeft.

Vanuit TCM ligt in de eerste periode vaak de nadruk op warme, makkelijk verteerbare en voedende maaltijden. Denk bijvoorbeeld aan soep, bouillon, havermout, rijstgerechten, eieren of een rustig bereid stoofgerecht.

In je zwangerschapsbronnen worden onder andere soepen en papgerechten genoemd als praktische voeding om het lichaam na de bevalling weer te ondersteunen.

Maar ook hier geldt dat ik liever naar jou kijk dan naar een vast postpartum dieet. Heb je weinig eetlust, ben je misselijk, heb je obstipatie of geef je borstvoeding, dan kan de voedingsrichting aangepast worden.

Vermoeidheid na de bevalling

Moe zijn met een pasgeboren baby is natuurlijk niet vreemd.

De nachten zijn anders en je herstel stopt niet omdat je baby iedere paar uur voeding nodig heeft.

Toch zit er verschil tussen slaaptekort en het gevoel dat je lichamelijke reserves echt leeg zijn. Wanneer je zelfs na een rustmoment nauwelijks bijkomt, snel duizelig bent, weinig kracht hebt of je lichaam koud en leeg voelt, kijk ik verder naar je herstel.

Binnen de Chinese geneeskunde spelen Qi en Bloed daarbij vaak een belangrijke rol.

Ook slaaptekort zelf verdient aandacht. De postpartumbronnen benadrukken dat voldoende gelegenheid voor rust belangrijk is, juist omdat langdurig slaaptekort ook invloed kan hebben op emotionele draagkracht.

Dat betekent niet dat je met een baby ineens acht uur ononderbroken moet slapen. Wel dat rustmomenten beschermd mogen worden en dat hulp soms beter gebruikt kan worden om jou te laten slapen dan om nog meer bezoek te ontvangen.

Je bekken en rug na de bevalling

De geboorte van je kindje betekent niet dat je bekken en rug meteen weer functioneren zoals vóór de zwangerschap.

De banden en gewrichten zijn nog aan het herstellen en daarnaast verandert je belasting opnieuw. Je draagt je baby, voedt misschien langere tijd in dezelfde houding en tilt regelmatig vanuit bed, box of kinderwagen.

Bestaande bekken- of rugklachten kunnen daardoor nog een tijd aanwezig blijven. Ook nieuwe spanning in nek en schouders kan ontstaan door voeden en dragen.

In mijn behandeling kijk ik naar het hele bewegingsgebied. Waar zit nog spanning? Waar voelt je lichaam juist zwak of vermoeid? En welke bewegingen geven klachten?

Acupunctuur en voetreflex kunnen hier onderdeel zijn van een breder hersteltraject waarin rust en geleidelijk weer opbouwen centraal staan.

Als de bevalling nog in je lichaam zit

Herstellen is niet alleen lichamelijk.

Misschien kijk je tevreden terug op je bevalling. Maar het kan ook zijn dat het anders liep dan je had verwacht.

Een snelle bevalling kan net zo overweldigend zijn als een lange. Misschien was er een vacuümbevalling, spoedkeizersnede of veel bloedverlies. Misschien gebeurde er medisch gezien niets bijzonders en merk je toch dat je lichaam nog gespannen reageert wanneer je eraan terugdenkt.

Daar hoeft niet meteen een label op.

Wel mag er aandacht voor zijn.

In mijn praktijk kan er naast acupunctuur en lichaamsgerichte behandeling ook ruimte zijn voor hypnose en ontspanning wanneer je merkt dat je moeilijk tot rust komt of de bevalling nog sterk in je lichaam voelt.

Het doel is niet om de ervaring weg te maken, maar om herstel ook ruimte te geven aan dat wat je hebt meegemaakt.

Postpartum emoties

De eerste periode na de geboorte kan emotioneel intens zijn.

Blijdschap, kwetsbaarheid, huilen, trots, onzekerheid en uitputting kunnen allemaal dicht naast elkaar bestaan. Slaaptekort, hormonale veranderingen, lichamelijke klachten en de verantwoordelijkheid voor een baby maken deze periode extra gevoelig.

Binnen TCM kijk ik bij emotionele onrust onder andere naar Bloed en Shen. Bloed wordt gezien als iets dat niet alleen het lichaam voedt, maar ook helpt om de geest voldoende te verankeren. Wanneer iemand uitgeput is en weinig reserves heeft, kan het daarom extra belangrijk zijn om eerst te kijken naar rust, voeding en herstel.

Ik vind het vooral belangrijk dat er tijdens een behandeling ruimte is om te vertellen hoe het werkelijk gaat. Je hoeft niet eerst te zeggen dat je dankbaar bent voordat je mag vertellen dat je het zwaar vindt.

Wanneer kun je na de bevalling weer komen?

Dat hangt af van hoe je bevalling is verlopen en waarom je behandeld wilt worden.

Sommige vormen van rustige ondersteuning kunnen al vroeg in het postpartum herstel worden ingezet. Bij een ongecompliceerd herstel kan een behandeling bijvoorbeeld gericht zijn op vermoeidheid, ontspanning, rug- en bekkenklachten of het ondersteunen van je algemene herstel.

Na een keizersnede, veel bloedverlies of een intensieve bevalling stem ik de eerste behandeling extra zorgvuldig af op je herstel en belastbaarheid.

Je hoeft ook niet te wachten tot er een duidelijke klacht ontstaat.

Sommige vrouwen komen juist omdat ze merken dat hun lichaam veel heeft gegeven en graag bewust aandacht willen besteden aan opnieuw opbouwen.

Wanneer herstel iets anders vraagt

De meeste veranderingen na de bevalling horen bij het normale herstelproces.

Toch zijn er klachten die niet passen bij simpelweg "ontzwangeren".

Sterk toenemend bloedverlies, koorts, ernstig ziek voelen, duidelijke roodheid of toenemende pijn rond een wond, benauwdheid of plotselinge zwelling en pijn van één been vragen om medische beoordeling.

Ook wanneer emoties heel snel ontregelen, je nauwelijks meer tot slaap komt terwijl daar wel gelegenheid voor is of je jezelf duidelijk niet meer herkent, vraagt dat om andere aandacht dan alleen een ontspannende postpartumbehandeling.

Mijn begeleiding sluit aan op je herstel, maar probeert signalen die daarbuiten vallen niet als een TCM-patroon weg te verklaren.

Persoonlijke begeleiding na de bevalling

Na de geboorte draait er begrijpelijk veel om je baby.

Maar jij bent niet ineens klaar omdat de zwangerschap voorbij is.

Je lichaam heeft maandenlang gedragen, gevoed en aangepast. Daarna kwam de bevalling en direct daarna begint een compleet nieuw ritme.

Dat verdient tijd.

In mijn praktijk kijk ik daarom naar jou als geheel. Naar je energie, herstel, slaap, voeding, rug en bekken, emoties en naar hoe jouw bevalling is verlopen.

Acupunctuur vormt meestal de basis van de behandeling. Wanneer passend kunnen voetreflextherapie, warmte, voeding, hypnose en leefstijladviezen daarbij aansluiten.

Niet met als doel zo snel mogelijk weer de oude te worden.

Wel om je lichaam de aandacht te geven die het nodig heeft om vanuit deze nieuwe fase weer op te bouwen.

Veelgestelde vragen over herstel na de bevalling

Hoe lang duurt herstel na een bevalling?

De eerste zes weken vormen een belangrijke postpartumperiode, maar volledig herstel kan langer duren. Gewrichten en banden rondom het bekken veranderen bijvoorbeeld nog gedurende meerdere maanden en ook energie, slaap en lichamelijke belastbaarheid kunnen geleidelijk terugkomen.

Kan ik acupunctuur krijgen na de bevalling?

Ja. Acupunctuur kan postpartum worden ingezet als ondersteuning bij onder andere vermoeidheid, rug- en bekkenklachten, obstipatie, spanning en algemeen herstel. De behandeling wordt afgestemd op hoe lang geleden je bent bevallen en hoe je herstel verloopt.

Kan ik ook komen na een keizersnede?

Ja. Bij een keizersnede houd ik rekening met het herstel van de buikoperatie en de fase van wond- en littekenherstel. Een vers litteken wordt anders benaderd dan een litteken dat al langere tijd genezen is.

Is extreme vermoeidheid na de bevalling normaal?

Vermoeidheid is heel begrijpelijk in een periode met herstel en gebroken nachten. Wanneer je je echter opvallend slap, duizelig of uitgeput voelt, neem ik ook bloedverlies, voeding, slaap en je algemene herstel mee in het totaalbeeld.

Kan ik behandeld worden als ik borstvoeding geef?

Ja. Borstvoeding hoeft geen bezwaar te zijn voor acupunctuur of voetreflextherapie. Ik neem wel mee dat melkproductie extra energie en voeding van je lichaam vraagt.

Kan ik komen voor rug- of bekkenklachten die na de bevalling blijven bestaan?

Ja. Rug- en bekkenpijn behoren tot de lichamelijke klachten die ook postpartum kunnen blijven bestaan. Tijdens de behandeling kijk ik naar zowel pijn en spanning als naar herstel en draagkracht.

Wat bedoel je met warmte na de bevalling?

Binnen de Chinese geneeskunde wordt warmte traditioneel gebruikt om postpartum herstel te ondersteunen, vooral bij vrouwen die koud en uitgeput zijn. Dit kan heel eenvoudig vertaald worden naar warme voeding, warme kleding en rust. Wanneer het passend is kan ook moxa onderdeel zijn van de behandeling.

Moet ik wachten tot de kraamweek voorbij is?

Niet per definitie. Het moment waarop behandeling passend is hangt af van hoe je bevalling is verlopen, hoe je je voelt en waarvoor je ondersteuning zoekt. We stemmen dit individueel af.

Herstellen mag tijd kosten

Na een bevalling begint er veel nieuws.

Maar onder al die nieuwe dingen is jouw lichaam nog steeds bezig met iets heel basaals: herstellen.

Je hoeft niet zo snel mogelijk terug naar vroeger. Misschien is dit juist een periode om opnieuw te ontdekken wat je lichaam nu nodig heeft.

Voldoende voeding. Warmte. Rust. Hulp aannemen. Langzaam weer sterker worden.

En soms gewoon een moment waarop de aandacht even niet bij je kindje ligt, maar helemaal bij jou.

Je bent van harte welkom voor postpartum begeleiding bij In Statera Praktijk in Alphen, Noord-Brabant.